«قصاص بدون اذن حاکم» از منظر محقّق اردبیلی و قانون مجازات اسلامی مصوّب 1392

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تربت حیدریه

2 دانشجوی دکتری گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران

3 استاد گروه آموزشس فقه و مبانی حقوق دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

فقها بنابر نص شارع مقدّس، در خصوص حقّ قصاص برای ولیّ‎دم متفق‏ القولند، از موارد اختلافی آنان، مسئلة مبادرت ولیّ‏دم در اجرای قصاص به اذن حاکم یا بدون اذن حاکم بوده است. در این خصوص فقها اقوالی ارائه کرده‏اند. مشهور فقها از قبیل شیخ طوسی، قائل به لزوم اذن حاکم در مرحلة صدور حکم قصاص و مرحلة اجرای آن شده‏اند. گروهی مانند محقّق حلّی فقط به لزوم اذن حاکم در مرحلة صدور حکم قصاص رأی داده‏اند و معدودی چون محقّق اردبیلی قائل به عدم لزوم اذن حاکم در هر دو مرحله بوده‏اند. این پژوهش که با روش تحلیلی و با استفاده از داده‎های کتابخانه‏ای تدوین یافته، پس از طرح نظرات فقها و دلایل هر کدام، در پی پاسخ به این سؤال است که آرای کدام گروه بر اساس ادلّه نقلی و عقلی، مقبول است و قانون مجازات اسلامی، مأخوذ از کدام قول است. نتایج این پژوهش، بیانگر آن است که قول مشهور با توجه به ادلة نقلی و عقلی، موجّه و معتبر است و قانون مجازات اسلامی مصوّب 1392 مقتبس از آن است. همچنین می‏توان دریافت که آرای محقّق اردبیلی در این موضوع از درجة اعتبار برخوردار نیست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Retaliation without ruler's permission from Muhaqiq Ardebili’s Viewpoints and Islamic Penal Code Approved in 2013

نویسندگان [English]

  • mansour amirzadeh jirkoli 1
  • FATEMEH KOOHMISHI 2
  • hosein saberi 3
1 assistant professor at Department of Jurisprudence and Principles of Islamic Law, Torbat-e Heydarieh Branch, Islamic Azad University, Torbat-e Heydarieh, iran
2 Ph.D. student of jurisprudence and principles of Islamic law, Torbat Heydarieh Branch, Islamic Azad University, Torbat Heydarieh, Iran.
3 Professor Department of Jurisprudence Faculty of Theology
چکیده [English]

There is consensus among scholars according to the stipulated text of the religious lawmaker regarding the retribution right for the blood-wit. However, there are controversies among the scholars in this respect, which is on blood-wit's obligation to seek the religious ruler's permission or not. The majority of jurisprudents such as Sheikh-e Tousi maintain that the ruler's permission is obligatory in both sentence issuance phase and its administration. Other scholars such as Muhaqiq Helli maintain that the ruler's permission is obligatory only in the sentence issuance phase, while a number of scholars such as Muhaqiq Ardabili have mentioned that there is no obligation on the blood-wit to seek the ruler's permission in any of the two mentioned phases. This research has utilized an analytical library research method. Having discussed the jurisprudents' opinions and their arguments, the researcher aims at finding out whose opinions are acceptable based on rational and transmitted indications and from which of the mentioned opinions the Islamic Penal Code is adopted. The research findings prove that the first opinion is valid regarding the reasonable transmitted and rational indications. Consequently, it is proven that Muhaqiq Ardabili's opinion lacks validity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ruler's permission
  • Retribution
  • Muhaqiq Ardabili
  • Islamic Penal Code

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 07 اردیبهشت 1399
  • تاریخ دریافت: 13 بهمن 1398
  • تاریخ بازنگری: 26 فروردین 1399
  • تاریخ پذیرش: 07 اردیبهشت 1399