پیامدهای صلح معاملی نسبت به شخص ثالث و مصالح عمومی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدة الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 گروه حقوق اسلامی، دانشکدة حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

«صلح معاملی» عقدی است که از طرف متصالحین در مقام یکی از عقود معین واقع می‌شود و آثار عقود معین را دارد و از احکام خاصة آن‌ها برحذر است. اثر این عقد نسبی و منحصر به متصالحین است. اما ممکن است با رفع برخی از احکام خاصه ضرر به شخص ثالث یا مصالح عمومی وارد ‌آید یا در این عقد به نفع شخص ثالث تعهدی صورت بگیرد. در بسیاری از پژوهش‌های انجام‌گرفته پاسخ به این سؤال مغفول مانده است که آیا عقد صلح در مقام معامله می‌تواند نسبت به شخص ثالث یا مصالح عمومی اثری متفاوت نسبت به عقود معین داشته باشد؟ همچنین اگر مصالح عمومی یا منافع شخص ثالث آسیب ببیند، آیا این صلح معاملی نافذ است؟ در صورت نفوذ آیا مسئولیتی متوجه طرفین قرارداد خواهد بود؟ این پژوهش با روش مطالعة کتابخانه‌ای و شیوة فیش‌برداری و تحلیل حقوقی به این نتیجه رسیده است که میان نفع و ضرر به شخص ثالث و نیز میان ضرر مستقیم و غیر مستقیم و همچنین معاملة صوری و واقعی تفاوت وجود دارد و قصد متصالحین از توافق صلح نیز در پاسخ این مسئله حائز اهمیت است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Consequences of a Negotiated Peace Regarding Third Parties and the Public Interest

نویسندگان [English]

  • Hamidreza Basiri 1
  • Sayyed Mustafa Muhaqqiq Damad 2
1 Department of Information Science, Quran and Hadith Sciences, University of Allameh Tabataba’i, Tehran, Iran
2 Department of Information Science, Islamic law, University of Shahid Beheshti, Tehran, Iran
چکیده [English]

The concept of “contractual peace” refers to a contract concluded between conciliating parties in the form of one of the recognized contractual types. Such a contract produces the legal effects of specific contract categories while remaining independent from their particular provisions. The effects of this agreement are relative and confined to the conciliating parties themselves. Nevertheless, certain exclusions of special contractual provisions may result in harm to third‑party interests or to public welfare, or conversely, may create obligations in favor of third parties. Despite extensive scholarship in the field, a critical question remains unresolved: Can a peace contract, when executed in a transactional capacity, exert distinct effects on third‑party rights or public reconciliation compared with specific contracts? Furthermore, if public interests or the rights of third parties are adversely affected, does such transactional peace retain its legal validity? And in cases of interference, are the contracting parties legally liable? Through library‑based research, case study, and analytical legal reasoning, this study concludes that important distinctions must be recognized between benefit and harm to third parties, between direct and indirect harm, and between formal and substantive transactions. Additionally, the intention of the conciliating parties in forming the peace agreement is of decisive significance in determining its juridical consequences.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Peace settlement
  • Public interest
  • Third party

مراجع

أحسائی، محمد (1403 ق). عوالی الئالی العزیزیه فی الأحادیث الدینیه. تهران: سیدالشهداء.
امامی، حسن (1384 ش). حقوق مدنی. تهران: اسلامیه.
انصاری، مرتضی (1416 ق). فرائد الاصول. قم: جامعة مدرسین حوزة علمیة قم.
بجنوردی، میرزا حسن (1377 ش). القواعد الفقهیه. قم: الهادی.
بروجردی عبده (1380 ش). حقوق مدنی. تهران: کتابخانة گنج دانش.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1380 ش). ترمینولوژی حقوق. تهران: کتابخانة گنج دانش.
ـــــــــــــــــــــــــــــــ (1381 ش). مبسوط در ترمینولوژی حقوق. تهران: کتابخانة گنج دانش.
ـــــــــــــــــــــــــــــــ (1382 ش). مجموعة محشی قانون مدنی. تهران: کتابخانة گنج دانش.
حر عاملی، محمد (1367 ش). وسائل الشیعه. تهران: کتاب‌فروشی اسلامیه.
زمخشری، محمود (1407 ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل. بیروت: دارالکتاب العربی.
سنهوری، عبدالرزاق (1970 م). الوسیط فی شرح القانون المدنی. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
عدل، مصطفی (1342 ش). حقوق مدنی. تهران: امیرکبیر.
صفایی، حسین (1384 ش). دورة مقدماتی حقوق مدنی (قواعد عمومی قراردادها). تهران: میزان.
کاتوزیان، ناصر (1381 ش). قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی. تهران: میزان.
ــــــــــــــ (الف1383 ش). حقوق مدنی (مشارکت‌ها ـ صلح). تهران: کتابخانة گنج دانش.
ـــــــــــــ (ب1383 ش). قواعد عمومی قراردادها. تهران: شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا.
محقق داماد، سید مصطفی (1373 ش). تعهد به نفع شخص ثالث از نظر شیخ انصاری. مجموعه مقالات کنگره شیخ انصاری. قم: مجموعه مقالات کنگره شیخ انصاری.
ـــــــــــــــــــــــــ (1388 ش). نظریة عمومی شروط و التزامات در حقوق اسلامی. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
نوین، پرویز و خواجه‌پیری، عباس (1377 ش). حقوق مدنی 6. تهران: کتابخانة گنج دانش.
یزدی، سید محمدکاظم (1376 ش). سؤال و جواب. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
Ahsaei, M. (1982). Awali al-Aali al-Aziziyyah fi al-Ahadith al-Diniyeh. Tehran: Seyyed al-Shohada. (in Arabic)
Emami, H. (2005). Civil Law. Tehran: Islamia Publications. (in Persian)
Ansari, M. (1416). Fara’id al-Asul. Qom: Qom Seminary Teachers’ Association. (in Arabic)
Bojnourdi, M. H. (1998). Al-Qawwa’id al-Fiqhiyyah. Qom: Al-Hadi Publications. (in Arabic)
Borujerdi, M. (2001). Civil Law. Tehran: Ganj Danesh Library. (in Persian)
Jafarudi Langroodi, M. (2001). Legal Terminology. Tehran: Ganj Danesh Library. (in Persian)
--------------------------- (2002). Detailed in Legal Terminology. Tehran: Ganj Danesh Library. (in Persian)
--------------------------- (2003). Mahshi Collection of Civil Law. Tehran: Ganj Danesh Library. (in Persian)
Hurr Ameli, M .(1988). Wasaal al-Shi'ah. Tehran: Islamiyya Bookstore. (in Arabic)
Zamakhshari, M .(1986). Al-Kashaf an Haqqat Ghwamez al-Tanzil. Beirut: Dar al-Kitab al-Arabi. (in Arabic)
Sanhouri, A .(1970). Al-Wasit fi Sharh al-Qanun al-Madani. Beirut: Dar al-Ihya al-Turat al-Arabi. (in Arabic)
Adl, M. (1963). Civil Law. Tehran: Amir Kabir Publications. (in Persian)
Safaei, H. (2005). Introductory Course in Civil Law (General Rules of Contracts). Tehran: Mizan Publishing. (in Persian)
Katouzian, N. (2002). Civil Law in the Current Legal System. Tehran: Mizan Publishing House. (in Persian)
----------------- (A2005). General Rules of Contracts. Tehran: Publishing Joint Stock Company in Cooperation with Bahman Borna. (in Persian)
----------------- (B2005). Civil Law (Partnerships-Peace). Tehran: Ganj Danesh Library. (in Persian)
Mohaghegh Damad, S. M. (2004). Commitment to the Benefit of a Third Party from the Perspective of Sheikh Ansari.Collection of Articles of Sheikh Ansari Congress. Qom: Collection of Articles of Sheikh Ansari (in Persian)
------------------------------ (2009). General Theory of Terms and Obligations in Islamic Law. Tehran: Islamic Sciences Publishing Center. (in Persian)
Navin, P. & KhajehPiri, A. (1998). Civil Law 6. Tehran: Ganj Danesh Library. (in Persian)
Yazdi. S. M. (1997). Question and Answer. Tehran: Islamic Sciences Publishing Center. (in Persian)
 
مجله علمی
دوره 22، شماره 1
فروردین 1405
صفحه 1-11

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 16 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری: 16 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش: 26 آبان 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار