دانشگاه تهران مجله علمی "پژوهشهای فقهی" 2008-8388 14 4 2018 12 22 A Reflection on the Theory of Determinative Right of Qisas in Retaliation for Murder تأملی در نظریۀ تعیینی بودن حق قصاص در قتل عمد 799 819 69927 10.22059/jorr.2018.234591.1007697 FA سیدهاشم آل‌طه دانشجوی دکتری، گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم، قم، ایران احمد حاجی ده‌آبادی دانشیار دانشکدۀ حقوق دانشگاه تهران، پردیس فارابی، قم، ایران 0000-0002-0389-6215 Journal Article 2017 05 31 According to the theory of determinative right of retaliation, the avenger of blood in the case of murder has only the right of retaliation and demanding the blood money depends on the murderer’s satisfaction. But, according to the alternative theory of the right of retaliation, the avenger of blood is free to choose between retaliation and blood money and the murderer is obliged to do whatever the avenger chooses. Although, the theory of determinative right of retaliation is well-known in <em>Imamiyya</em> jurisprudence, its reasons and arguments lack sufficient integrity and sometimes it faces practical challenges like wasting the blood of victim and not respecting the interests of the avengers of blood. Although the legislator has deviated from the Islamic Penal Code 2013 and has complied with the dual criteria in order to solve a number of problems, it has not been able to solve all the problems and the negative consequences of this theory; while it could act harmoniously and systematically through complying completely with the alternative theory. مطابق با نظریۀ تعیینی بودن حق قصاص، ولیّ‌دم در قتل عمد، فقط حق قصاص دارد و مطالبۀ دیه مشروط به رضایت قاتل است. اما مطابق با نظریۀ تخییری ولیّ‌دم بین قصاص و مطالبۀ دیه مخیر خواهد بود و هر کدام را برگزیند، قاتل ملزم به آن است. نظریۀ تعیینی در فقه امامیه از شهرت زیادی برخوردار است، اما ادلۀ آن اتقان و انسجام لازم را ندارد و در برخی موارد با مشکلات عملی از قبیل هدر رفتن خون مقتول و عدم امکان رعایت مصلحت اولیای دم مواجه خواهد شد. قانونگذار در قانون مجازات اسلامی مصوب 92 برای رفع بعضی از مشکلات، از این نظریه عدول و از ملاک دوگانه تبعیت کرده است؛ با این‌همه، نتوانسته است همۀ مشکلات و تبعات منفی این نظریه را برطرف کند؛ در حالی‌که می‌توانست با تبعیت کامل از نظریۀ تَخییری، هماهنگ و قاعده‌مند عمل کند. https://jorr.ut.ac.ir/article_69927_b89a42c97bac0884e2b2b5dd9a6e87b9.pdf