دانشگاه تهران مجله علمی "پژوهشهای فقهی" 2008-8388 22 3 2026 10 21 Examining the Applicability of Options to the Exercise of the Right of Pre-emption بررسی امکان اعمال خیارات در اخذ به شفعه 225 235 108862 10.22059/jorr.2026.421458.1009818 FA محمد فرزانگان گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران 0000-0003-2427-3268 کیمیا خدابخشی گروه حقوق خصوصی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران 0009-0000-1572-9812 Journal Article 2026 08 22 The principle of Khiyar (option) is well-established in Iranian civil law concerning contracts (‘Uqūd). However, its applicability to unilateral legal acts (Īqā‘āt), such as the right of pre-emption (Akhz-e Shof‘eh), remains a subject of scholarly debate. While the predominant view denies the extension of options to unilateral acts, a significant minority of scholars argue for their applicability, challenging established doctrines. This study critically examines the feasibility of applying contractual options to the right of pre-emption by analyzing the arguments of both prevailing and dissenting jurists. Proponents contend that since unilateral acts share fundamental legal principles with contracts, general contractual rules, including the right of rescission, should apply, provided the option’s conditions are met and its exercise is compatible with the inherent nature of pre-emption. This research undertakes a meticulous investigation into the specific operation of various options within the framework of pre-emption, thereby contributing to a more nuanced understanding of this legal quandary. در قانون مدنی ایران، اعمال خیار در معاملات به معنای عقود، امری مسلم و پذیرفته شده‌است اما در رابطه با جریان خیار در ایقاعات از جمله اخذ به شفعه، چیزی بیان نشده‌است؛ به همین دلیل در این رابطه، بین فقها و حقوقدانان اختلاف نظر وجود دارد.‌ مشهور فقها و حقوقدانان معتقد بر عدم جریان خیار در ایقاع می‌باشند. اگرچه این نظر مشهور است اما برخی خلاف این عقیده را دارند و ضمن ایراداتی که به دلایل طرفداران نظر مشهور وارد کرده‌اند، برای تقویت عقیده‌ی خود مبنی بر امکان اعمال خیار در ایقاع، دلایل محکمی بیان نموده‌اند. در این پزوهش سعی می شود که با تبیین و تحلیل دلایل مخالفین و موافقین جریان خیارات در اخذ به شفعه، امکان اعمال خیارات در اخذ به شفعه مورد بررسی قرار گیرد. با توجه به دلایل موافقین و از آنجایی که ایقاعات از جمله اخذ به شفعه در زمره‌ی اعمال حقوقی هستند و عقد و ایقاع، اتحاد مبانی دارند، قواعد عمومی قراردادها از جمله حق فسخ را درصورت وجود شرایط تحقق خیار و تا جایی که با طبیعت اخذ به شفعه منافات نداشته باشد، می‌توان در آن اعمال کرد؛ پس چگونگی اعمال هر یک از خیارات در اخذ به شفعه نیازمند بررسی است. https://jorr.ut.ac.ir/article_108862_8e51ce7ee1c743046712209df5b0a5d1.pdf