دانشگاه تهران مجله علمی "پژوهشهای فقهی" 2008-8388 22 2 2026 06 21 Research in the Scope of Tawaf بازپژوهی در محدودة طواف 107 117 104842 10.22059/jorr.2025.351468.1009238 FA مهدی ساجدی گروه حقوق اسلامی، دانشکدة حقوق، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران حسام الدین ربانی گروه فقه و حقوق، دانشکدة معارف اسلامی، دانشگاه قرآن و حدیث، تهران، ایران Journal Article 2022 12 25 This research investigates the jurisprudential dispute concerning the spatial boundaries of <em>Tawāf</em>. Juridical opinions diverge between restricting <em>Tawāf</em> to the area between the Kaaba and Maqām Ibrāhīm and permitting it anywhere within the <em>Masjid al-Ḥarām</em>. Utilizing a descriptive-analytical approach and a critical examination of primary sources, this study reconciles conflicting narrations by validating the report of Muḥammad bin Muslim. The findings indicate that no inherent contradiction exists between the cited traditions. Instead, the study proposes that the validity of <em>Tawāf</em> is contingent upon fulfilling its ontological essence: the ritual must authentically manifest the act of “circumambulating the House.” While <em>Tawāf</em> may lack strictly defined spatial limits, the study concludes that performing it at excessive distances—when closer proximity is accessible—undermines the ritualistic integrity and the essential nature of the act. در مورد محدودة طواف دو نظر عمده از فقیهان امامیه دیده می‌شود. برخی با استناد به روایت محمد بن مسلم معتقدند طواف باید بین کعبه و مقام ابراهیم انجام شود و خارج از این محدوده صحیح نیست. این نظریه از شهرت بین فقیهان امامیه برخوردار است. گروه دیگر با استناد به روایت صحیح حلبی و رد سند روایت محمد بن مسلم معتقد شده‌اند طواف حد خاصی ندارد و مکلف می‌تواند در تمام مسجدالحرام طواف را انجام دهد. البته برخی طواف بعد از مقام ابراهیم را مکروه دانسته‌اند. نتایج این تحقیق، که با تحلیل ادله و استفاده از منابع کتابخانه‌ای و نرم‌افزاری صورت گرفته، حاکی است با تأمل در دو روایت مورد استناد طرفین و پذیرش روایت محمد بن مسلم می‌توان گفت تعارضی بین دو روایت وجود ندارد و ملاک صحت طواف صدق عنوان «طواف‌کنندة خانة کعبه» بر مکلف با فاصله نداشتن با طواف‌کنندگان است. بنابراین مکلف نمی‌تواند مادامی که به‌راحتی می‌تواند در نزدیک‌ترین فاصله به کعبه و طواف‌کنندگان طواف کند با فاصله از آن‌ها به طواف بپردازد. زیرا در این صورت طواف‌کنندة خانة کعبه  بر او صادق نیست و در هر حال ملاک صحت طواف صدق این عنوان است. https://jorr.ut.ac.ir/article_104842_755dc6b5958c368496618b67fe7c5b97.pdf