0 نقدی بر صاحب جواهر پیرامون نحوۀ محاسبة فاضل دیۀ قاتلان قصاص‌شده در قتل عمد A Critique on sixth Matter from book of QESAS According to Sahebe Javaher view point Regarding to participate in killing of Muslim person https://jorr.ut.ac.ir/article_59919.html 10.22059/jorr.2016.59919 0 در مقالۀ پیش‌رو که از نوع توصیفی - تحلیلی است، برای نخستین بار بر دیدگاه مرحوم صاحب جواهر در نحوۀ تعلق فاضل دیۀ قاتلان با جنسیت‌های مختلف (مذکر، خنثی و مؤنث) که یک شخص را عمداً به قتل می‌رسانند، مناقشۀ جدی و محاسباتی وارد شده است. مدعای اساسی پژوهش این خواهد بود که: نظر فقیه مذکور در زمینۀ اصل دیۀ قاتلان با جنسیت‌های مختلف با فاضل دیۀ برگشتی در صورت قصاص چند نفر به قتل یک نفر، ناسازگار و ناهمخوان است. به‌نظر می‌رسد ایشان فاضل دیۀ قصاص‌شوندگان، با جنسیت‌های مختلف (مذکر، خنثی‌و مؤنث) را که در یک قتل عمد شرکت داشته‌اند، دقیق محاسبه نکرده است. از آنجا که جواهرالکلام، مطابق اصل چهارم و اصل 167 قانون اساسی ایران، برای تنقیح موضوعات فقهی و حتی برخی احکام مرتبط با موضوعات، فراوان، مورد مراجعۀ قضات و وکلای محترم دادگستری محسوب می‌شود، پرداختن دقیق به برخی قضایای کیفری آن به‌ویژه در امور محاسباتی، ضرورت دارد. 1 The main hypothesis in this paper is that Sahebe javaher is be wrong related to exact calculating of surplus of blood money to the difference sexuality (male, femal , hermaphrodite). In this paper which written on descriptive- analytic, the author in first time criticize on Sahebe javaher view point about to participate in killing of on Muslim person regarding to circumstances of calculation of blood money to the persons which participate on killing the person about their surplus Blood money that must be returned to them before killing them as a murder, by the state of different of genus: male, female, hermaphrodite. According to principle of 4 and 167 of Constitutional of Islamic Republic of Iran to Jurisprudentional Saheb javaher view points in the cases of judge-made law. 447 459 امیرحمزه سالارزایی Amirhamzeh Salarzaee دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان ایران amir_hsalar@theo.usb.ac.ir فاضل دیه قتل قصاص نسبت دیه همدستی جهانگیر، منصور (1378). قانون مدنی همراه با مسئولیت مدنی، چاپ چهارم، تهران، نشر دیدار.##حر عاملی، محمدبن حسن (1387). وسائل‌الشیعه، قم، منشورات ذی القربی.##حلی، محمدبن احمد (بی‌تا). سرائر الحاوی لتحریر الفتاوای، تهران، چاپ سنگی.##حلی، محمدبن فهد (1413). المهذب البارع فی شرح المختصر النافع، با تحقیق مجتبی عراقی، جامعۀ مدرسین قم، مؤسسه النشر الاسلامی.##حلی، یوسف‌بن علی (1363). تبصره‌المعلمین، شرح علامه شعرانی، تهران، کتابفروشی اسلامی.##خویی، ابوالقاسم (بی‌تا). مبانی تکمله المنهاج، ج 2، بیروت، دارالزهراء.##خمینی، روح‌الله (بی‌تا). تحریرالوسیله، تهران، کتبه الاسلامیه.##شهید ثانی، جمال‌الدین مکی‌ عاملی (بی‌تا). تحقیق کلانتر ،تهران، مکتبه علمیه اسلامی.##طوسی،شیخ محمدبن حسن (1424). المعجم الفقهی لکتب الشیخ الطوسی، قم، مؤسسۀ دائرة‌معارف الفقه الاسلامی.##10. ______(1420). خلاف، جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم، مؤسسه النشرالاسلامی.##عاملی مکی، شمس‌الدین محمد (1374). اللمعه الدمشقیه، چاپ دوم، تهران، مؤسسۀ نشر یلدا.##عُکبری البغدادی، محمدبن محمد شیخ مفید (1430). المقنعه، قم، مؤسسة النشر الاسلامی.##کمالان، سید مهدی (1386). قانون اساسی جمهوری اسلامی، چاپ دوم، تهران، انتشارات کمالان.##مشکینی، علی (1410). الفقه المأثور و الاصول‌المتلقاة، قم، نشر الهادی.##مقدادبن عبدالله سیوری، جمال‌الدین (1369)‌. کنزالعرفان فی فقه القرآن، تهران، انتشارات مرتضوی.##مفید، محمدبن محمد (1430ق). المقنعه، مؤسسة النشر الاسلامی، قم، جامعۀ مدرسین.##نجفی، محمد حسین (1367). جواهر الکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، تهران، دارالکتب الاسلامیه##

0 مطالعۀ تطبیقی وضعیت زوجۀ غایب مفقودالأثر در فقه مذاهب خمسه THE SITUATION OF THE CONTINUOUSLY ABSENT PERSON's WIFE FROM THE VIEWPOINT OF SHIITE AND SUNNITE JURESPRUDENCE https://jorr.ut.ac.ir/article_59920.html 10.22059/jorr.2016.59920 0 این امکان وجود دارد که زوج به دلایل مختلف غایب شود، به‌گونه‌ای که از او خبری نرسد و در اصطلاح مفقودالأثر شود. دو نظر دربارۀ‌ وظیفۀ‌ زوجۀ‌ مفقودالأثر مطرح شده است: یکی صبر و دیگری تربص. امامیه زمانی به صبر حکم می‌دهند که حیات غایب معلوم باشد یا نفقه‌ برقرار باشد وإلّا زوجه حق درخواست طلاق دارد. پس از چهار سال تربص و تفحص، زوجه‌ مطلقه می‌شود. حنابله زمانی که ظاهر غیبت، مرگ مفقود باشد و فقهای مالکی دربارۀ‌ مفقود در سرزمین اسلام و در جنگ مسلمانان و کفار، وظیفۀ‌ زوجه را تربص می‌دانند. حنابله زمانی که ظاهر، سلامتی مفقود باشد و مالکیه در مورد مفقود در سرزمین کفر و شافعیه و حنفیه به‌طور مطلق حکم به صبر داده‌اند. 1 The crises sometimes cause a man(zawj) to become absent so that no news have been received from him. Shiite and Sunnite religions have two opinions about the situation of the wife(Zawjah) of the continuously absent person: patience until his life or death becomes clear, and waiting four months and ten days(Ieddeh of death) after waiting for a determined period. Shiite Jurists, in condition that the man is alive and has left the maintenance(nafaqeh) for his wife, issue that the wife's duty is patience. Otherwise the wife can apply for divorce. After waiting for four years and looking for him by the judge, if no news have been received from him, the judge will grant divorce. Hanbali and Maleki jurists have views similar to Shiites'. Shafeeis' and Hanafis' believe that the wife of the absent must have patience until the individuals like him die. Then she waits four months and ten days(Ieddeh of death). 461 484 عبدالله امیدی فرد Abdollah Omidi fard استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدۀ الهیات دانشگاه قم ایران omidifard.f@gmail.com معصومه سادات فرحی Masoomeh Sadat Farahi کارشناس ارشد فقه خانواده، دانشکدۀ الهیات دانشگاه قم ایران sme.farahi@gmail.com تربص تفحص صبر طلاق غایب مفقودالأثر 1. إبن‌قدامه، أبومحمد عبدالله‌بن قدامه (بی‌تا). المغنی، ج 9، بیروت: دارالکتاب العربی للنشر و التوزیع.##2. إبن‌قدامه، عبدالرحمن‌بن قدامه المقدسی (بی‌تا). الشرح الکبیر، ج 9، بیروت: دارالکتاب العربی للنشر و التوزیع.##3. أبویعلی، قاضی إبن الفراء (1405). المسائل الفقهیه من کتاب الروایتین و الوجهین، ج 2، الریاض: مکتبة المعارف.##4. الأزهری‌، شهاب‌الدین احمدبن سالم النفراوی (1415). الفواکه الدوانی علی رسالة إبن أبی‌زید القیروانی، ج 2، بی‌جا: دارالفکر.##5. الأصبحی‌، مالک‌بن أنس (بی‌تا). المدونة الکبری، ج 2، بیروت: دارالکتب العلمیة.##6. امامی، سید حسن (بی‌تا). حقوق مدنی، ج 4، تهران: انتشارات اسلامیه.##7. بحرانی، یوسف‌بن ابراهیم آل‌عصفور (بی‌تا). الحدائق الناضرة فی أحکام العترةالطاهرة، ج 25، قم: دفتر انتشارات وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ‌ علمیۀ‌ قم.##8. البکری، إبن السید محمد شطا الدمیاطی (1418). إعانة الطالبین، ج 4، بیروت: دارالفکر للطباعة وانشر والتوزیع.##9. البهوتی‌، شیخ منصوربن یونس (1418). کشاف القناع، ج 5، بیروت: دارالکتب العلمیة.##10. البیهقی، احمدبن الحسین (بی‌تا). السنن البکری، ج 6، بی‌جا: دارالفکر.##11. التسولی، ابوالحسن علی‌بن عبد السلام (1418). البهجة فی شرح التحفة، ج 1، بیروت: دارالکتب العلمیة.##12. الجندی، خلیل‌بن اسحاق (1426). مختصر العلامه الخلیل، ج 1، قاهره: دارالحدیث.##13. الحجاوی، شرف‌الدین موسی أحمدبن أبوالنجا (بی‌تا). الإقناع فی فقه الامام أحمدبن حنبل، ج 4، بیروت: دارالمعرفة.##14. حر عاملی، محمدبن حسن (1409). وسائل الشیعه، ج 20، قم: مؤسسۀ آل‌البیت علیهم‌السلام.##15. حلّی، حسن‌بن یوسف (1420). تحریرالأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة، ج 4، مؤسسۀ‌ امام صادق علیه‌السلام.##16. حلّی، نجم‌الدین(محقق) (1408). شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام، ج 3، قم: مؤسسۀ‌ اسماعیلیان.##17. الحنفی، مجدالدین أبوالفضل (1356). الإختیار لتعلیل المختار، ج 3، قاهره: مطبعة الحلبی.##18. الخلوتی، أبوالعباس احمدبن محمد (بی‌تا). بلغة السالک لأقرب المسالک، ج 2، (بی‌جا): دارالمعارف.##19. ‌خمینی، سید روح‌الله (بی‌تا). تحریرالوسیله، ج 2، قم: مؤسسة مطبوعات دارالعلم.##20. الدارقطنی (1417). سنن الدارقطنی، ج 3، بیروت: دارالکتب العلمیه.##21. الدسوقی، علامه شمس‌الدین الشیخ محمد عرفه (بی‌تا). حاشیة الدسوقی، ج 2، بی‌جا: دارلاحیاء الکتب العربیة.##22. راغب‌اصفهانی، حسین‌بن محمد (1412). مفردات ألفاظ قرآن، سوریه: دارالعلم، بیروت: الدارالشامیة.##23. السرخسی، شمس‌الدین (1406). المبسوط، ج 11، بیروت: دارالمعرفة للطباعة و النشر و التوزیع.##24. الشافعی، أبوعبدالله محمدبن ادریس (1403). الأمّ، ج 5، بیروت: دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع.##25. شهید ثانی، زین‌الدین‌بن علی (1413). مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام، ج 9، قم: مؤسسةالمعارف الإسلامیة.##26. شیخ طوسی، ابوجعفر محمدبن حسن (1407). النهایه فی مجرد الفقه و الفتاوی، بیروت: دارالکتاب العربی.##27. شیخ مفید، محمدبن محمدبن نعمان (1413). المقنعه، بی‌جا: کنگرۀ‌ جهانی هزارۀ‌ شیخ مفید.##28. الشیخ نظام (1411). الفتاوی الهندیة فی مذهب الإمام الأعظم أبی حنیفة النعمان، ج 2، بی‌جا: دارالفکر.##29. طاهری، حبیب‌الله (1418). حقوق مدنی (طاهری)، ج 1، قم: دفتر انتشارات وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ‌ علمیۀ‌ قم.##30. العینی، أبومحمد بدرالدین (1420). البنایة شرح الهدایة، ج 5، بیروت: دارالکتب العلمیة.##31. الغنیمی‌، عبدالغنی‌بن ابراهیم (بی‌تا). اللّباب فی شرح الکتاب، ج 2، بیروت: المکتبة العلمیة.##32. کلینی، ابوجعفر محمدبن یعقوب (1407). الکافی(ط – الإسلامیه)، ج 6، تهران: دارالکتب الإسلامیة.##33. عاملی، حرّ، محمدبن حسن (1409). وسائل الشیعه، ج 22، قم: مؤسسۀ آل‌البیت علیهم‌السلام.##34. نراقی، مولی احمد (1422). مستند الشیعه فی احکام الشریعه، ج 19، قم: مؤسسۀ‌ آل‌البیت علیهم‌السلام.##35. نجفی، محمد حسن (1404). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، ج 32، بیروت: دارالإحیاء التراث العربی.##36. النووی، الإمام أبوزکریا محیی‌الدین‌بن شرف (بی‌تا). المجموع، ج 18، بیروت: دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع##

0 بررسی فقهی _ حقوقی صحت شرط عدم عزل وکیل Juridical _ legal analysis about the validity of attorney dismissal https://jorr.ut.ac.ir/article_59921.html 10.22059/jorr.2016.59921 0 در این مقاله صحت شرط عدم عزل وکیل (که قانون مدنی آن را پذیرفته است) بررسی می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که حقیقت و مقتضای عقد وکالت بر حسب متفاهم عرفی و لغوی، نیابت است و حق عزل با دلالت تضمنی و چه بسا با ادعای دلالت تطابقی در معنای نیابت نهفته است و این دو از یکدیگر جدا نمی‌شوند. بنابراین شرط مذکور خلاف مقتضای عقد وکالت است. همچنین شرط عدم عزل وکیل، از نظر مخالفت با کتاب و سنت نیز امکان نقد و بررسی دارد؛ به این‌صورت که اطلاق ادلۀ خاص وکالت دربارۀ رجوع موکل، حالت شرط و غیرشرط را شامل می‌شود و در صورت شک نیز اصل، استصحاب جواز رجوع موکل از وکالت است. همچنین جواز رجوع در وکالت حکم به‌معنای خاص محسوب می‌شود که متعاقدین نمی‌توانند خلاف آن را به‌واسطۀ شرط توافق کنند؛ بنابراین شرط عدم عزل، مخالف کتاب و سنت است. روش پژوهش در این مقاله توصیفی - تحلیلی (اجتهادی) خواهد بود. 1 This study analyses the condition of attorney dismissal which civil law has accepted because its previous studies presented that the truth and requirement of attorney contract in terms of customary and literally agreement, is representation. Removal of lawyers with guaranteed implication or even by claim of adjustment implication lies in the meaning of representation and the two parts are not separated. Therefore, the condition is opposite of the Book and Sunnah. Moreover,the condition of attorney dismissal can be analyzed in terms of the Book and Sunnah through presenting of attorney specific arguments about the client reference which includes conditional and un-conditional situations, and in case of doubt, there is the principle of command on client dismissal right from attorney. Also the license for reversion of attorney rules is considered special in which the parties can not agreed against it with the conditional statement. Thus, the condition of dismissal is against to the Book and Sunnah. The method of the study is Descriptive- Analysis. 485 508 سید محمد هاشم پورمولا Seyed Mohammad Hashim Pourmola عضو هیأت علمی دانشکده الهیات دانشگاه شیراز ایران pourmola@shirazu.ac.ir زهرا حسین پور Zahra Hoseinpour کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه شیراز ایران zhoseinpour69@yahoo.com حق حکم خلاف مقتضای عقد سنت شرط عزل کتاب نیابت . خیراللهی، محمد علی(1389). "وکالت بلاعزل و تشخیص نوع شرط وکالت وکیل یا شرط عدم عزل ذیل عقد لازم"، فصلنامۀ تخصصی فقه و مبانی حقوق اسلامی، سال هفتم، شمارۀ 22، 51 – 85.##2. شهبازی، محمدحسین (1384). "مبانی جواز و قابلیت رجوع در اعمال حقوقی"، رسالۀ دکتری. دانشگاه تهران. دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی.##3. قاسم‌زاده، سید مرتضی (1386). "وکالت بلاعزل"، ماهنامۀ کانون سردفتران، شمارۀ 78، 15 – 47.##4. مصطفوی، سید مصطفی (1384)."بررسی فقهی و حقوقی تأسیس وکالت بلاعزل"، رهنمون، شمارۀ 9 و 10، 7 -38.##5. موسوی، سید صادق (1393). "تحلیل فقهی ضمانت اجرای وکالت بدون فسخ و تطبیق آن با آرای امام خمینی (ره)"، پژوهشنامۀ متین، سال پانزدهم، شمارۀ 58، 115 – 136.##6. کاشانی، محمود (بی‌تا). وکالت بلاعزل، تدوین: سید ابراهیم مهدیون، نشریۀ قضاوت##

0 تحلیل فقهی و حقوقی مالیت استقلالی اوراق بهادار »The legal and jurisprudential Analysis of independent value of Securities« https://jorr.ut.ac.ir/article_59922.html 10.22059/jorr.2016.59922 0 بدون تردید مالیت و ارزش اوراق بهادار از حیث تحلیل اقتصادی، به منشأ صدور آنها وابسته است و فی‌نفسه ارزش و مالیتی ندارند؛ در عین حال گروهی از حقوقدانان با تأکید بر اوراق سهام و بر مبنای نظریۀ تقلیدی «ادغام»، برای اوراق بهادار ارزش و مالیت استقلالی قائل شده‌اند و آنها را از روابط حقوقی منشأ صدورشان، منفک و مستقل دانسته‌اند. این گروه اوراق بهادار را فی‌نفسه نوع خاصی از حقوق عینی محسوب می‌کنند و نقل و انتقال آنها را خارج از حقوق تعهدات و قراردادها می‌دانند. در این رابطه به‌نظر می‌رسد نه تنها هیچ‌یک از دلایل ارائه‌شده وجاهتی ندارد، بلکه به‌دلیل عدم انفکاک مقررات حقوق اموال از حقوق قراردادها در حقوق اسلامی و به‌تبع آن حقوق ایران، توجیه مالیت مستقل برای اوراق ضرورت چندانی ندارد و اثر خاصی بر آن مترتب نیست؛ در واقع این دیدگاه نه تنها توجیه اقتصادی ندارد، بلکه توجیه فقهی و حقوقی هم ندارد که در این مقاله با روش تحلیلی - توصیفی به نقد و بررسی آن خواهیم پرداخت. 1 Without any doubt the value of the securities in the economic analyses isdepending on the origin of assets and they don’t have value themselves. In respect of the rule of paper document in the nature of securities, some of Iranian lawyer argues that the right to which the paper document relates materializes in the document and can therefore be transferred according to the rules governing tangibles. If the paper document is transferred, the buyer not only acquires title to the paper, but also becomes entitled to the right to which the paper relates. This view refers to the fact that the document relating to the security embodies a valuable right, but this view,based on the principles of Islamic law, in this system and therefor in the Iran legal system seems not correct. 509 536 نصراله جعفری خسروآبادی Nasrolah Jafari Khosroabadi استادیار دانشگاه آیت‌الله حائری میبد ایران nasrjafari@gmail.com اموال اوراق بهادار تعهدات سهام صکوک مالیت استقلالی اراکی، محمدعلی (1415). کتاب البیع، قم: مؤسسۀ اسماعیلیان.##ایروانی، علی (1379). حاشیه المکاسب، قم: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.##اشتهاردی، علی‌پناه (1417). مدارک العروه، تهران: دارالاسوه للطباعه و النشر.##انصاری، مرتضی (1410). المکاسب، بیروت: مؤسسة النعمان.##باریکلو، علیرضا (1390). اموال و حقوق مالی، تهران: سمت.##بجنوردی، حسن (1419). القواعد الفقهیه، قم: نشر الهادی.##جزایری، محمدجعفر (1416). هدی الطالب فی شرح المکاسب، قم: مؤسسه دارالکتاب (الجزائری).##جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1384). ترمینولوژی حقوقی، تهران: انتشارات گنج دانش.##حسینی حائری، کاظم (1423). فقه العقود، قم: مجمع الفکر الاسلامی.##حسینی مراغی، میر عبدالفتاح (1417). العناوین الفقهیه، قم: دفتر انتشارات اسلامی (وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم).##حسینی عاملی، محمدجواد (1419). مفتاح الکرامه فی شرح قواعد العلامه، قم: مؤسسۀ نشر اسلامی.##خویی، ابوالقاسم (1409). مبانی العروه الوثقی، قم: مدرسۀ دارالعلم.##خمینى، روح‌الله (1425). تحریرالوسیله، ترجمۀ علی اسلامی، ج 4، قم - ایران، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.##ستوده تهرانی، حسن (1388). حقوق تجارت، چاپ سیزدهم، تهران: نشر دادگستر.##شیرازی، محمد حسینی (بی‌تا). ایصال الطالب الی المکاسب، تهران: مؤسسة الاعلمی.##شوشی‌نسب، نفیسه (1394). ماهیت حقوقی اوراق بهادار، تهران: میزان.##شعاریان، ابراهیم و محمد عیسی تفرشی (1381). “سهم و حقوق ناشی از آن در شرکت‌های سهامی،” پژوهش حقوق عمومی، ش شمارۀ ۷: ۲۱ – ۴۸.##علامه حلی، حسن (1417). حاشیه مجمع الفائده و البرهان، قم: مؤسسة العلامه المجدد الوحید البهبهانی.##غمامی، مجید، مریم ابراهیمی (1391). “ماهیت حقوقی سهام پذیرفته‌شده در بورس،” مطالعات حقوق تطبیقی، دورۀ ۳، شمارۀ ۳##کاتوزیان، ناصر (1376). عقود معین ۲، تهران: شرکت سهامی انتشار.##——— (1386). حقوق مدنی عقود معین، تهران: کتابخانۀ گنج دانش.##——— (1389). نظریۀ عمومی تعهدات، تهران: میزان.##مامقانی، عبدالله (1350). نهایه المقال فی تکمله غایه الآمال، قم: مجمع الذخائر الاسلامیه.##محقق کرکی، علی‌بن حسین (1414). جامع المقاصد فی شرح القواعد، قم: مؤسسة آل‌البیت علیهم‌السلام لاحیاء التراث.##یزدی، محمدکاظم (1422). العروه الوثقی، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی (قدس سره).##A.Erwin، Frank (1911), Summary of Contract to sell and Sales of personal Property at Common Law. USA: New York University Press.##Von Bar، Christian & Eric Clive (2009), Principles ،Definitions and Model Rules of European Private Law. European law Publisher.##Faber، Wolfgang & Brigitta Lurger. (2011), National Report on Transfer of Movables in Europe. European law publishers GmbH، Munich.##Grant، Gilmore (1978), Formalism and the Law of Negotiable Instruments.##Merges، Robert P (2005) A Transactional View of Property Rights.##Micheler، Eva. (2007), Property in Securities،A Comparative Study. London: Cambridge University Press.##——— ,( 2006), Legal nature of Securities Inspirations from Comparative Law.##Pretto-sakmann، Arianna. (2005) ، Boundaries of personal Property. USA: Hart Publishing.##34. Tolhurst، Greg. (2006) the assignment of contractual Rights. USA: Hart Publishing.##

0 تنش میان قرائت ایدئولوژیک از فقه جزایی با مقاصد عدالت کیفری اسلامی مانعی در تدوین الگوی اسلامی - ایرانیِ «سیاست جنایی» The Conflict between Ideological Interpretation of Penal Jurisprudence and Objectives of Islamic Criminal Justice: an Obstacle Impeding Development of the Islamic-Iranian Criminal Policy https://jorr.ut.ac.ir/article_59924.html 10.22059/jorr.2016.59924 0 سیاست جنایی، منظومه‌ای میان‌رشته‌ای و متشکل از چندین نظام تعامل‌گرِ ملی - حکومتی است که در مورد جرایم و انحرافات خطیر چاره‌جویی می‌کند و مدیریت عدالت کیفری را از رهگذر تنظیم روابط علوم جزایی و کنشگران نظام عدالت کیفری در عرصۀ نظری و میدانی بر عهده دارد. عدالت کیفری، از راهبردی‌ترین سطوح قدرت نرم هر نظام حاکمیتی محسوب می‌شود و ضعف در تدوین و پایش سامانۀ ملی سیاست جنایی، بحران کارایی و چه بسا بحران مشروعیت را متوجه آن نظام می‌کند. سیاست جنایی جمهوری اسلامی ایران، نقاط قوت و ضعف پرشماری دارد که از میان نقاط ضعف آن، نسنجیدگی راهبرد کلانی است که بر غالب تصمیمات تقنینی و قضایی و اجراییِ نهادهای حقوقیِ کشور حاکم است. این مقاله، با روش تحلیلی، پس از مرور اهمیت بومی‌سازی سیاست جنایی، جلوه‌هایی از بحران بومی نبودنِ سیاست جنایی جمهوری اسلامی را توصیف و تحلیل می‌کند. آنگاه به‌طور خاص، تکوین و نضج جریان‌های عقل‌گریز در رویکرد سنتی به فقه جزایی را بررسی خواهد کرد و صدمه‌ای که این جریان‌ها به نظام کیفری ایران در وصول به مقاصد کلان و غاییِ عدالت کیفری وارد کرده‌اند را بازبینی می‌کند. در مقابل، راهکارهایی برای تقویت جریان رقیب ارائه داده‌ایم که ظرفیت‌های فقهی و حقوقیِ موجود در مسیر بومی‌سازیِ سیاست جنایی با محوریت فقه جزایی اسلام را نشان می‌دهد؛ تا بخشی از طرح کلانِ الگوی اسلامی ـ ایرانیِ پیشرفت را در قلمرو نظام سیاست جنایی تأمین کند. 1 Criminal policy is an interdisciplinary system consisting of several interactive nation-state subsystems that attempt to address serious crimes and deviances by managing criminal justice through organizing the relationships between criminal science and actors within the criminal justice system in both theoretical and practical settings. As an important element at the most strategic level of soft power for any system of governance, criminal justice requires particular attention since any inefficiency in development and monitoring of the national criminal policy system may lead to crisis of efficiency crisis or even legitimacy crisis of a regime. Despite its several strengths, criminal policy of the Islamic Republic of Iran suffer from a number of weaknesses including strategies developed at macro level to govern legislative, judicial, and executive decisions made by legal authorities in the country. By reviewing the significance of localization of criminal policy, the present study draws on an analytical approach to describe instances that indicate a crisis resulting from lack of a localized criminal policy in the Islamic Republic of Iran. In particular, it examines the process of formation and development of anti-rationalist approaches to penal jurisprudence through a scrutiny of how such approaches hindered realization of ultimate goals in terms of criminal justice at the macro level of the Iranian criminal system. On the other hand, a number of approaches are proposed to strengthen the opposite view that draws on the legal capacities of Islamic jurisprudence to localize a criminal policy centered on Islamic penal jurisprudence and to partially meet the requirements in development of an Islamic-Iranian progress model within the realm of criminal policy system. 537 578 مهدی خاقانی اصفهانی Mahdi Khaghani Esfahani استادیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه حضرت معصومه(ع) ایران khaghani1984@gmail.com محمدعلی حاجی ده آبادی Mohamad Ali Hajidehabadi دانشیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه قم ایران dr_hajidehabadi@yahoo.com الگوی اسلامی ـ ایرانی سیاست جنایی بومی عقل‌گریزی فقه جزایی نظریه و نص ابراهیمی دینانی، غلامحسین (1380). دفتر عقل؛ رو‌ایت عشق، تهران: طرح نو.##ابوزید، نصر حامد (1998). مفهوم النص: دراسة فی علوم القرآن، بیروت: المرکز الثقافی العربی.##آراسته‌خو، محمد (1386). وامداری غرب نسبت به شرق به‌ویژه اسلام و‌ ایران، چاپ پنجم، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.##اژدری‌زاده، حسین (1385). معرفت‌شناسی اجتماعی در اندیشۀ علامه طباطبایی، پگاه حوزه، شمارۀ 195: 32 – 49.##الحسنی، اسماعیل (1383). مقاصد شریعت از نگاه ابن‌عاشور، ترجمۀ مهدی مهریزی، تهران: انتشارات صحیفۀ خرد با همکاری مؤسسۀ جهانی اندیشۀ اسلامی.##الحکیم، محمد تقی (1400 ق). اصول العامه للفقه المقارن، قم: آل‌البیت.##السدلان، صالح‌بن غانم (1997). وجوب تطبیق الشریعه الإسلامیه فی کل عصر، الریاض: دار بلنسیه للنشر و التوزیع.##برنجکار، رضا (1374). اهمیت عقل و تعارض عقل و وحی، نقد و نظر، شمارۀ 3 و 4: 184 – 204.##بن‌حلاق، وائل (1388). تاریخ تئوری‌‌های حقوقی اسلامی، ترجمۀ محمد راسخ، چاپ دوم، تهران: نشر نی.##بن‌عبدالحمید، عبدالوهاب‌بن أحمد (1419ق). القواعد و الضوابط الفقهیة فی کتاب الأم للإمام الشافعی جمعاً و ترتیباً و دراسه، الریاض، رسالة ماجستیر بکلیة الشریعة بجامعة الإمام محمد‌بن سعود الإسلامیة.##بن‌کبیر، محمد آشر (1425ق). دلیل الإستحسان و حجیته؛ دراسة تطبیقیة فی فقه المعاملات، رساله دکتوراه فی اصول الفقه، المکة المکرمة: جامعه أم القری، کلیة الشریعة و الدراسات الإسلامیة.##پالیزبان، محسن (1387). رویکردهای متفاوت نسبت به جمهوریت و اسلامیت در ج.ا.ا.، فصلنامۀ سیاست (دانشگاه تهران)، دورۀ 39، شمارۀ 3: 113 – 130.##پورسعید، فرزاد (1388). بازتولید گفتمانی؛ راهبرد استقرار امنیت نرم در جامعۀ ‌ایرانی، مطالعات راهبردی، سال دوازدهم، شمارۀ 3: 135 – 163.##توحیدفام، محمد و مرضیه حسینیان (1388). فراسوی کنش و ساختار (تلفیق کنش و ساختار در اندیشۀ گیدنز، بوردیو و ‌‌هابرماس)، تهران: نشر گام نو.##جهانبگلو، رامین (1388). موج چهارم، چاپ ششم، تهران: نشر نی.##حاجی‌ده‌آبادی، محمد علی و مهدی خاقانی اصفهانی (1392). نقد رویکردهای موجود در حوزۀ سیاست جنایی اسلامی با تأکید بر اقتضائات توسعۀ نظریه‌پردازی علم دینی بومی در ایران، فقه و مبانی حقوق اسلامی، دورۀ 46، شمارۀ 1: 29 – 53.##ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (1392). بومی‌سازی سیاست جنایی با تأکید بر نقد اهمّ مدل‌های غربی و گفتمان‌های فقهیِ سیاست جنایی اسلامی، مجلۀ حقوقی دادگستری، شمارۀ 82: 65 – 90.##حسینی، سید محمد (1380). منطقۀ کنترل‌شدۀ رفتاری در سیاست جنایی اسلام، فصلنامۀ حقوق (دانشگاه تهران)، شمارۀ 52: 57 – 92.##حکمت‌نیا، محمود (1384). بومی‌سازی نهادهای حقوقی با رویکرد اسلامی، فقه و حقوق، شمارۀ 7: 61 – 77.##خرمشاد، محمد باقر و علی آدمی (1388). انقلاب اسلامی، انقلاب تمدن‌ساز؛ دانشگاه‌ایرانی، دانشگاه تمدن‌ساز، تحقیقات فرهنگی، شمارۀ 6: 161 – 188.##خلیلی، اسماعیل (1388). علوم انسانی نوین در‌ ایران، در: درآمدی بر علوم انسانی انتقادی، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.##خوئینی، غفور (1386). مفاهیم حقوقی و ادراکات اعتباری، حقوق و علوم سیاسی، شمارۀ 3: 77 – 96.##رهامی، محسن (1382). تحول و تعدیل مجازات‌ها در نظام کیفری جمهوری اسلامی ‌ایران، حقوق خصوصی، دورۀ 1، شمارۀ 4: 5 – 24.##زرین‌کوب، عبدالحسین (1364). فرار از مدرسه، چاپ سوم، تهران: امیرکبیر.##شکاری، روشنعلی و زهره افشاری قوچانی (1391). اثبات حکم شرع با حکم عقل و بررسی مصادیق آن، فصلنامۀ حقوق (دانشگاه تهران)، دورۀ 42، شمارۀ 2: 167 – 185.##شهابی، مهدی (1390)، فرایند اجتماعی شدن حقوق و تأثیر آن بر نظام حقوقی، فصلنامۀ حقوق (دانشگاه تهران)، دورۀ 41، شمارۀ 1: 259 – 277.##صادقی، ابراهیم (1391). بررسی رویکرد مخالفان علم بومی، در: مجموعه مقالات همایش تحول در علوم انسانی، تهران، انتشارات کتاب فردا.##ضیایی، سید عبدالحمید (1390). در غیاب عقل، تهران: نشر فکرآذین.##عزتی، ابوالفضل (1375). بررسی تطبیقی نقش عقل در نظام حقوقی غرب و اسلام، نامۀ مفید، شمارۀ 6: 123 – 144.##عماره، محمد (1980). الاسلام و السلطه الدینیه، بیروت: مؤسسة الدراسات و النشر.##غرایاق زندی، داوود (1390). درآمدی بر سیاستگذاری امنیت ملی، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی.##فراهانی، حسن (1388). بومی‌سازی علم یا تولید علم، معرفت، شمارۀ 146، 93 – 104.##فیرحی، داود (1378). قدرت، دانش و مشروعیت در اسلام، تهران: نشر نی.##قاری سیدفاطمی، سید محمد (1386). قیاس فقهی از دیدگاه مذهب حنبلی، فقه و مبانی حقوق، شمارۀ 10: 21 – 42.##قریشی، فردین (1390). بازسازی اندیشۀ دینی در ‌ایران، چاپ دوم، تهران، نشر قصیده‌سرا.##قیاسی، جلال‌الدین (1385). مبانی سیاست جنایی حکومت اسلامی، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.##کاظمی، عباس (1387). جامعه‌شناسی روشنفکری دینی در ‌ایران، چاپ دوم، تهران: طرح نو.##کلانتری، ابراهیم (1382). ظهر و بطن قرآن کریم، قبسات، شمارۀ 29: 249 – 266.##لوی برول،‌‌ هانری (1376). جامعه‌شناسی حقوق، ترجمۀ ابوالفضل قاضی، چاپ سوم، تهران: نشر دادگستر.##المحقق الردبیلی (1403ق). مجمع الفائدة و البرهان، تحقیق، اشتهاردی، عراقی و یزدی، ج 1، قم: جامعة المدرسین.##محقق داماد، مصطفی (1390). تحولات اجتهاد شیعی (5)، تحقیقات حقوقی، شمارۀ 56: 7 – 40.##محمدپور دهکردی، سیما اکبریان و رضا اعوانی (1388). جایگاه عقل و وحی در هندسۀ معرفت بشری، معرفت فلسفی، دورۀ 6، شمارۀ 4: 37 – 66.##موصللی، احمد و لوؤی صافی (1388). ریشه‌های بحران روشنفکری در جامعۀ عربی، ترجمۀ پرویز آزادی، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.##نعمان، جغیم (2005). دراسة تحلیلیة لمفهوم الاستحسان فی المذهب الحنفی: بین مرحلتی التأسیس و التدوین، مجلة الإسلام فی آسیا، المجلد الثانی، العدد 2.##هورکهایمر، ماکس (1390). عقل علیه عقل؛ ملاحظاتی در باب روشنگری، ترجمۀ یوسف اباذری و مراد فرهادپور، ارغنون، شمارۀ 15: 169 – 180.##یزدانی مقدم، محمد رضا (1388). مردمسالاری دینی در پرتو نظریۀ ادراکات اعتباری علامه طباطبایی، حکومت اسلامی، شمارۀ 51: 132 – 154.##یزدانی، محمد مهدی و همکاران (1391). گونه‌های کاربرد قیاس در فقه شیعه بر اساس کتاب جواهرالکلام، مطالعات اسلامی، فقه و اصول، سال چهل و چهارم، شمارۀ پیاپی 1/88: 151 – 168.##یزدانیان، علیرضا (1389). قلمرو فقه در حقوق موضوعۀ ‌ایران، پژوهشنامۀ انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، سال دهم، شمارۀ 2: 77 – 92.##Al-Raysuni, Ahmad. (2006). Ibn Ashur Treatise on Maqsid al-Shari’ah, Imam al-Shatibi’s Theory of the Higher Objectives and Intents of Islamic Law, London & Washington: International Institute of Islamic Thought.##Brown, Daniel (1996). Rethinking Tradition in Modern Islamic Thought, Cambridge University Press.##Dutta, Mohan J. (2011). Communicating Social Change; Structure, Culture and Agency, New York: Routledge.##Knight, K. (2006) Transformations of the Concept of Ideology in the Twentieth Century, The American Political Science Review, No. 10.##Laclau & Mouffe. 2001, Hegemony & Socialist Strategy, London: Verso, 2nd Ed.##Makdisi, G., (1962). Ash’ari and the Ash’arites in Islamic Religious History, Studia Islamica.##Newburn, T. (2007). Introduction to Criminology & Criminal Justice, Routledge & Willan Publishing.##Plant, R. (2003). Plotics, Theology and History, Cambridge: Cambridge University Press.##Scribner, J & Fusarelli, L. (1996) Rethinking the Nexus between Religion and Political Culture, Education and Urban Society, Vol. 28, No. 3.##Teddlie, C. & A. Tashakkori. (2003). Major Issues and Controversies in the Use of Mixed Methods in the Social and Behavioral Sciences. In Tashakkori, A., & C. Teddlie (Eds.), Handbook of Mixed Methods in Social and Behavioral Research. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.##

0 تحلیلی بر حجیت خبر ثقه در موضوعات با تأکید بر دیدگاه سید احمد خوانساری Analysis Of The Reliable Authority In Subjects With Emphasis On Seyyed Ahmad Khuansari's View https://jorr.ut.ac.ir/article_59925.html 10.22059/jorr.2016.59925 0 یکی از مهم‌ترین منابع فقه امامیه، سنت در قالب خبر ثقه بوده و بخش شایان توجهی از آن، ناظر به موضوعات خارجی است؛ ولی مشهور اصولیان، گسترۀ اعتبار خبر ثقه را به احکام محدود می‌دانند و بر این نظرند که اِخبار از موضوعات مربوط به باب بینه است که در آن عدالت و تعدد شهود، إخبار از حس و مشاهده معتبر خواهد بود. از سوی دیگر ظاهر، بلکه صریح فتاوای برخی از دانشیان فقه و اصول، حجیت داشتن خبر ثقه در موضوعات است. در مقالۀ پیش‌رو، قصد داریم با روش تحلیلی و توصیفی به واکاوی فتاوی و ادلۀ موافقان و مخالفان حجیت خبر ثقه در موضوعات فقهی با محوریت دیدگاه سید احمد خوانساری بپردازیم تا این رهگذر، گسترۀ آن را مشخص کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که از دیدگاه موافقان، اعتبار بیّنه، برای اثبات موضوعاتِ متعلق به دعاوی حقوقی و مالی تشریع شده است و حجیت خبر ثقه در سایر موضوعات، بدون اشکال خواهد بود. صاحب جامع‌المدارک نیز با نقد دیدگاه مشهور، شرط حجیت خبر ثقه در موضوعات را احراز بنای عقلا می‌داند. 1 One of the most important sources of Imamiyyah jurisprudence is the tradition in the form of reliable report. And A significant part of it, refers to external threads, but the renowned Osuli's jurisprudents take the view that the scope of the reliable authority credit, Is limited to injunctions and argue that account is a subject concerning with evidence chapter in which justice and witnesse's multiplicity, is an accounting from sense and valid observation. On the other hand, appearance of judicial decrees of jurisprudents, or not, their explicit derees, is that the validity of the reliable authority is in subjects. This article wants to probe judicial decrees and arguments of opponents and proponents aboute the reliable authority in juridical subjects with a focus on Sayyed Ahmad Khuansari's view by analytical- descriptive method, and Through which Specify its scope. The findings indicate that, from the proponents' view, evidence validity, legislated In order to prove these issues belong to the legal and financial claims, and The reliable authority in other subjects wouldn’t have any problem. as well as Jamia-almadariks author, criticizing the famous view, considers the reliable authoritie's condition, wise foundation's authentication. 579 607 محمد کرمی mohamad karami دانشجوی دکتری دانشگاه فردوسی مشهد ایران mohamadkarami90@yahoo.com محمدتقی قبولی درافشان Mohammad Taghi ghabooli dorafshan دانشیار دانشگاه فردوسی مشهد ایران ghabooli@ferdowsi.um.ac.ir حسین ناصری مقدم Hossein Naseri Moghadam دانشیار دانشگاه فردوسی مشهد ایران naseri1962@gmail.com احمد خوانساری بیّنه حجیّت خبر ثقه خبر واحد موضوع فقهی - آهنگران، محمد رسول (1393). نگرشی نوین در نقد حجیت خبر ثقه، فقه و اصول، شمارۀ 97: 9 - 28.##- ابن‌حمزه، محمد‌بن علی طوسی (۱۲۷۶). الوسیله الی نیل الفضیله، تهران: [بی‌نا].##- اردبیلى، احمدبن محمد (1403). مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.##- انصاری، مرتضی‌بن محمد امین (1434). المکاسب، قم: مجمع الفکر اسلامی.##- -------------------------- (1433). فرائدالأصول، قم: مجمع الفکر اسلامی.##- --------------------------(1415). کتاب الصلاة، قم: کنگره.##- بجنوردی، حسن (1377). القواعد الفقهیة، قم: نشر الهادی.##- تفتازانی، مسعودبن عمر (۱۴۰۹). المفتاح، قاهره: چاپ عبدالرحمان عمیره.##- حائرى، عبدالکریم (بى‌تا‌). درر الفوائد‌، قم: چاپخانۀ مهر.##- حائری بیارجمندی الخراسانی، یوسف (۱۳۸۱). مدارک العروة، ج 1، نجف: مطبعة النعمان.##- حسینی سیستانی، علی (۱۴۲۵)، العروة الوثقی مع تعلیقة آیة الله العظمی السیستانی، قم: مکتب آیة الله العظمی السید السیستانی.##- حسینى روحانى قمّى، سید صادق (1412). فقه الصادق (علیه السلام)، قم: دارالکتاب##- حر عاملی، محمدبن حسن (1409). وسایلالشیعة، بیروت: مؤسسه آل البیت لإحیاء التراث.##- حلی، حسین (1427). بحوث فقهیه، تقریر عزیزالدین بحرالعلوم، بیروت: دار الزهراء.##- حکیم، سید محسن طباطبایى (1421). مستمسک العروة الوثقى، قم: مؤسسة دارالتفسیر.##- خمینی، روح الله (1421). کتاب‌البیع، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول.##- خوانسارى، سید احمدبن یوسف (1405). جامع المدارک فی شرح مختصر النافع، قم: مؤسسۀ اسماعیلیان.##- خویی، سید أبوالقاسم (1404). التنقیح فی شرح العروة الوثقى، قم: انتشارات لطفی.##- -----------------(1384). المستند فی شرح العروه الوثقى، قم: مؤسسة احیاء آثار امام خوئى.##- -----------------(1410). الاجتهاد و التقلید، قم: مؤسسة النشر الاسلامی.##- ----------------(1372). معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، قم: مرکز نشر الثقافة الإسلامیة فی العالم.##- رضایی،گوهری بخشایش، غلامرضا و یحیی (1392). اعتبارسنجی خبر واحد در عقاید دینی، مجلۀ کلام اسلامی، ش 85، سال بیست و دوم.##- روحانی، سید محمد (١۴١٣). منتقی الاصول، مقرر: حکیم، عبدالصاحب، قم: دفتر آیت‌الله سید محمد حسینی روحانی.##- -------------------------(1420). المرتقى إلى الفقه الأرقى- کتاب الخیارات، تهران: مؤسسة الجلیل للتحقیقات الثقافیة (دار الجلی).##- شیخ صدوق، ابن‌بابویه محمدبن علی (1422). من لایحضره الفقیه، تصحیح: علی‌ اکبر غفاری، قم: جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم، دفتر انتشارات اسلامی.##- شبّر، سید عبداللّه (1424). حق‌ الیقین‌ فى معرفة أصول الدین، قم: أنوار الهدى.##- صدر، محمد باقر ‎(۱۳۹۱). بحوث فی شرح العروة الوثقى، نجف: مطبعة الاداب.##- طباطبایی یزدی، سید محمد کاظم (1419). العروه الوثقی، قم: مؤسسة نشر اسلامی، طبعة الاولی.##- طوسی، محمدبن حسن (1363). الاستبصار، قم: دارالکتب الاسلامیه.##- --------------- (1414). تهذیب الاحکام، بیروت: دارالتعارف.##- فیومی، احمدبن محمد (1414). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی، قم: دارالهجره.##- کاشف‌الغطاء، جعفربن خضر مالکى نجفى (1422). کشف‌الغطاء عن مبهمات الشریعة الغراء، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزۀ علمیۀ قم.##- کلانتری، علی اکبر (1387). اعتبار خبر واحد در مباحث غیرفقهی، مطالعات اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف مشهد، شمارۀ 79 (ویژۀ فقه و حقوق اسلامی): 24 - 46.##- کلینی، ابوجعفر محمدبن یعقوب (1407). الکافی، تهران: دارالکتاب الاسلامیه.##- مجلسى، محمد باقر (1403). بحار الأنوار، بیروت، دار‌الإحیاء‌ التراث العربى.##- مصباح، محمد تقی(1389). حجیت خبر واحد در تفسیر قرآن، معرفت، سال نوزدهم، ش 152: 5 - 14.##- مظفر، محمد رضا (1386). اصول الفقه، نجف: دارالنعمان، چاپ اول.##- مغنیه، محمد جواد (1383). فقه الامام جعفر الصادق (ع)، قم: مؤسسۀ السبطین العالمیۀ، الطبعۀ الثانیۀ.##- مکارم شیرازی، ناصر (1305). انوارالفقاهه، قم: دراسه الامام علی‌بن ابی‌طالب علیه‌السلام.##- ---------------(١٣٧٠). قواعد الفقهیة، قم: مدرسۀ الامام علی‌بن ابی‌طالب (ع).##- موسوى خمینى، سید روح‌اللّه (1422). کتاب‌الطهارة، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینى (قدس سرّه).##- میرزای قمی، ابوالقاسم‌بن محمد حسن (۱۴۲۰). غنائم الایام فی مسائل الحلال و الحرام، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.##- -----------------------------(1378). قوانین الأصول، تهران‌: کتابفروشى‌ علمیّه اسلامیّه.##- نایینى، محمد حسین (1413). المکاسب و البیع، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.##- -----------------(1411). کتاب‌الصلاة، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.##- ----------------(1352). اجود التقریرات، صیدا: مطبعه العرفان.##- -----------------(1409). فوائد الاصول، قم، مؤسسة النشر الاسلامی.##- نجفى، محمد حسن (1404). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، بیروت: دارإلاحیاء التراث.##- --------------(1373). مجمع الرسائل (فارسی)، مشهد: مؤسسۀ حضرت صاحب‌الزمان (عج).##- نراقى، مولى محمد مهدى بن ابى‌ذر (بی‌تا). لوامع الأحکام فی فقه شریعة الإسلام، قم: مؤسسة آل‌البیت (ع).##- نراقی، احمدبن محمد مهدی (1375). عوائد الایام، قم: تبلیغات اسلامی حوزۀ علمیۀ قم.##- -----------------------(1415). مستند الشیعة فی أحکام الشریعة‌، قم: مؤسسة آل‌البیت (ع).##- نراقی، محمدبن احمد (1422). مشارق الأحکام، قم: کنگرۀ نراقیین ملا مهدی و ملا احمد.##- همدانى، آقا رضا‌بن محمد هادى (1416). مصباح الفقیه، قم: مؤسسة الجعفریة لإحیاء التراث و مؤسسة النشر الإسلامی.##

0 ادبی معناشناختی آیة وضو و رهیافت به حکم شرعی A grammatical study of the verse of wudu and its religious requirement https://jorr.ut.ac.ir/article_59926.html 10.22059/jorr.2016.59926 0 در این مقاله به‌دنبال بررسی آیۀ ششم سورۀ مائده و جایگاه نحوی کلمۀ «ارجل» است. این آیه که به آیۀ وضو شهرت دارد، بیانگر یک حکم مهم شرعی است که اعراب کلمۀ ارجل تأثیر بسزایی در روشن شدن حکم دارد.کلمۀ ارجل در آیۀ ششم سوره مائده به سه گونۀ رفع، نصب و جر قرائت شده است که دو قرائت جر و نصب مشهورترند. با توجه به اینکه در حالت جری عطف به «رئوسکم» و در حالت نصبی عطف به محل «رئوسکم» و رئوسکم معمول فعل «إمسحوا» است، دانسته می‌شود که وظیفۀ پا نیز مانند سر، مسح کردن است، نه شستن. از طرفی، عطفِ ارجل در حالت نصبی بر «وجوهکم» خلاف فصاحت است؛ زیرا در این‌صورت بین دو معمولِ یک فعل، فاصله به اجنبی شده است و در حالت جر نیز، عطف گرفتن بر «وجوهکم» و قائل به قاعدۀ حمل بر جوار شدن نیز صحیح نیست. با توجه به قواعد نحوی، ارجلکم عطف بر وجوهکم نخواهد بود. بنابراین عطف بر «برئوسکم» است و وظیفه در وضو، مسح کردن پاست نه شستن آن. 1 The word “Arjulakum” in the 6th verse of Sura al-Ma’ida is recited in three different vowelized endings; Marfu’, Mansub, and Majrur. The two later forms are more popular. Given that the word “arjulakum’ in the Majrur mode is coordinated to “Ru’usikum” and in the Mansub mode is coordinated to the position of “ru’usikum”, and the both possibilities would make the word “ru’usikum” object of the verb “imsahu”, the feet are also need to be wiped instead of being washed, the same as wiping for head. In another hand, coordination of “arjulakum” in Mansub mode, to “wujuhikum”, would make a distance between two objects of a single verb, which contradicts the eloquence of the sentence. Coordination to “wujuhikum” in the Majrur mode according to the rule of neighboring words is not correct here too. And according to rules of Arabic syntax, “arjulakum” could not be coordinated to “wujuhikum”, so the only possibility left is its coordination “ru’usikum” which concludes the obligatory of wiping of the feet in wudu’, instead of washing them. 609 630 یاسر حیدری Yaseri heidar کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عربی از دانشگاه شهید بهشتی تهران ایران a.saadi@ut.ac.ir حمل بر جوار و عطف شستن مسح وضو (1) آمدى، ابوالحسن على‌بن محمد (1404هـ). الإحکام فى أصول الأحکام، بیروت: دارالکتاب العربی.##(2) ابن أمیرالحاج (بی تا). التقریر والتحریر فى علم الأصول، بیروت: دارالفکر.##(3) ابن‌حزم، علی‌بن أحمد‌بن سعید الظاهرى (بی تا). المُحَلّی، بیروت: دار الآفاق الجدیدة.##(4) ابن‌عادل، أبوحفص عمربن على الدمشقى الحنبلى (1419هـ ق/ 1998م). اللباب فی علوم الکتاب، بیروت: دارالکتب العلمیة.##(5) ابن‌عقیل، بهاءالدین عبدالله العقیلى المصرى الهمدانى (1405هـ/ 1985م). شرح ابن عقیل علی ألفیة ابن مالک، تحقیق: محمد محیى الدین عبد الحمید، سوریا: دارالفکر.##(6) ابن مالک، محمدبن عبدالله الطائى الجیانى أبوعبدالله جمال‌الدین (1427هـ ق/ 2006م). شرح الکافیة الشافیة، تحقیق: احمد یوسف القادری، بیروت: دار صادر.##(7) ________________________________________ الفیة، ایران، قم، انتشارات نوید اسلام.##(8) ابن‌منظور، محمدبن مکرم المصرى (بی تا). لسان العرب، بیروت: دار صادر.##(9) ابن‌هشام، عبدالله جمال‌الدین الأنصارى (1985م). مغنى اللبیب عن کتب الأعاریب، تحقیق: د. مازن المبارک، محمد علی حمدالله، دمشق: دارالفکر.##(10) ________________________ (1414هـ ق). شذور الذهب فی معرفة کلام العرب، تحقیق: محمد محیی‌الدین عبدالحمید، ایران، قم: مؤسسة دارالهجرة.##(11) أبوالبرکات الأنباری، عبدالرحمن‌بن محمد‌بن عبیدالله الأنصارى کمال‌الدین (1424هـ ق/ 2003م) الإنصاف فی مسائل الخلاف بین النحویین البصریین و الکوفیین، بیروت: المکتبة العصریة.##(12) أبوحیان الأندلسى، محمدبن یوسف(1422هـ ق/ 2001م). تفسیر البحرالمحیط، تحقیق: الشیخ عادل أحمد عبدالموجود، الشیخ على محمد معوض، بیروت: دارالکتب العلمیة.##(13) ابوعلى، الفارسى (بی تا). الحجة فى علل القراءات، تحقیق النجدى ناصف و آخرین، مصر: الهیئة المصریة العامة للکتاب.##(14) أزهرى، ابومنصور محمد‌بن أحمد (2001م). تهذیب اللغة، تحقیق: محمد عوض مرعب، بیروت: دارالاحیاء التراث العربى.##(15) البُجَیْرَمِیّ، سلیمان‌بن محمدبن عمر المصرى الشافعى (1415هـ ق/ 1995م). حاشیة البجیرمى على الخطیب، بیروت: دارالفکر.##(16) البیضاوى، ناصرالدین أبوسعید عبدالله‌بن عمربن محمد الشیرازى (بی تا). أنوار التنزیل و أسرارالتأویل، تحقیق: محمد عبدالرحمن المرعشلى، بیروت: دارلاحیاء التراث العربى.##(17) تفتازانی، مسعودبن عمر (1375هـ ش). شرح التصریف (ضمن جامع المقدمات) ایران، قم: دارالهجرة.##(18) الجَوجَری شمس‌الدین محمد‌بن عبدالمنعم‌بن محمد القاهری الشافعی (1423هـ ق/ 2004م) شرح شذور الذهب فی معرفة کلام العرب، المملکة العربیة السعودیة: عمادة البحث العلمی بالجامعة الإسلامیة، المدینة المنورة.##(19) رازى، فخرالدین محمدبن عمر التمیمى الشافعى (1421هـ/ 2000م). التفسیر الکبیر أو مفاتیح الغیب بیروت: دارالکتب العلمیة.##(20) رضى‌الدین، استرآبادى (1398ه ق/ 1978م). شرح الرضى علی الکافیه، تحقیق: یوسف حسن عمر، لیبی، جامعة قاریونس.##(21) الزمخشرى، أبوالقاسم محمود‌بن عمر الخوارزمى (2004م). الکشاف عن حقائق التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل، بیروت: دارالمعرفه.##(22) السمین الحلبی، أبوالعباس، شهاب‌الدین،أحمد‌بن یوسف‌بن عبد الدائم (بی تا). الدر المصون فى علوم الکتاب المکنون، دمشق: دارالقلم.##(23) الصبان، محمدبن على الشافعى (1999م). حاشیة الصبان علی شرح الأشمونى لألفیة ابن‌مالک، بیروت: دارالکتب العلمیة.##(24) عکبری، أبوالبقاء محب‌الدین عبدالله‌بن الحسین‌بن عبدالله البغدادی (1379هـ ش). إملاء ما من به الرحمن من وجوه الإعراب و القراءات ایران، تهران: مؤسسة الصادق.##(25) قرافی، شهاب‌الدین أحمد‌بن إدریس (1994م). الذخیرة، تحقیق: محمد حجى، بیروت: دارالغرب.##(26) القرطبى، أبوعبدالله محمد‌بن أحمد الأنصارى (بی تا). تفسیر القرطبى، قاهره: دارالشعب.##(27) محلى، محمد‌بن أحمد الشافعى؛ السیوطى، عبدالرحمن‌بن أبی‌بکر (بی تا). تفسیرالجلالین قاهرة: دارالحدیث.##(28) نحاس، المرادی المصرى، أبوجعفر أحمدبن محمدبن إسماعیل (1409هـ/ 1988م). إعراب القرآن بیروت: عالم الکتب.##(29) النیسابورى، محمود‌بن أبى‌الحسن‌بن الحسین أبوالقاسم نجم‌الدین (1415هـ ق). إیجاز البیان عن معانى القرآن، بیروت: دارالغرب الإسلامى.##

0 کیفر اخروی کودک مراهق در تجاوز به حقوق و اموال دیگران Punishment in Hereafter for Immature Children Violating Right of Others https://jorr.ut.ac.ir/article_59927.html 10.22059/jorr.2016.59927 0 در تاریخ فقه شیعه، همواره این انگاره وجود داشته است که کودکان در هر حال دارای تکلیف نیستند و کیفر اخروی ندارند. این اندیشۀ غالب، مشتمل بر رهاورد آزادانگاری برای کودکان مراهق است که پیامدهای تربیتی و اجتماعی ناگواری دارد. رویکرد یادشده در سدۀ اخیر توسط محقق نایینی به چالش کشیده شده است. ایشان بر این باور بودند که کودکان ممیز، در احکام عقل مستقل دارای کیفر اخروی هستند. این نظریه به‌دلیل معارضه با حدیث «رفع‌القلم» با اشکال همۀ متأخران همراه شده است، جز برخی از معاصران که تنها حکم به کیفر داشتن چنین کودکی کرده‌اند؛ بدون اینکه مشکل معارضه با حدیث یادشده را حل کنند. تحقیق حاضر با روش اسنادی ـ کتابخانه‌ای و با تحلیل بینامتنی برای کشف اندیشه‌های پیشین و پسین از نظریۀ محقق نایینی، این نظریه را با یک تصحیح یعنی اختصاص به کیفر داشتن کودک در تخلف از مستقلات عقلیه‌ای که با امتنان بر غیر او منافی باشد، بازسازی و بازآفرینی کرده و اشکال افراد یادشده را با اثبات تضییق ذاتی حدیث مذکور به غیرمستقلات عقلیه پاسخ داده است. 1 In history of Shia jurisprudence, it is supposed that children have no duty and obligation, so there is no punishment in hereafter for them. This dominant idea is considered a kind of freedom for immature children and has unpleasant educational and social consequences. In recent century above- mentioned approach is challenged by one researcher called Naeini; but his theory about children punishment in independent sentences of intellect is not accepted by late-comers due to its conflict with hadith of Raf' al-Qalam while some contemporary scholars decree a punishment for such children without solving the problem of its conflict with the mentioned hadith. This study is done by documentary- library method and intertextual analysis to discover the ideas before and after Naeini about this theory. This theory is rebuilt and recreated by allocating punishment for children that violate intellectual sentences (or orders), because God forgives sin and violation related to him and God's forgiveness and kindness does not cover violation in other human rights, accordingly problem of mentioned people is answered by proving inherent restriction of mentioned hadith toward independent intellectual sentences. 631 662 مصطفی همدانی Mostafa Hamadani دانش‌آموختۀ خارج فقه و اصول حوزۀ علمیۀ قم ایران ma13577ma@gmail.com کودک مراهق کیفر کودک مراهق محقق نایینی مستقلات عقلیه قرآن کریم.##آرون، ریموند (1387ش). مراحل اساسی سیر اندیشه در جامعه‌شناسی، ترجمۀ باقر پرهام، چاپ نهم، تهران: شرکت انتشارات علمی فرهنگی.##ابن أبی‌الحدید، عبدالحمید (1404ق). شرح نهج البلاغة، قم: مکتبة آیة الله المرعشی النجفی.##ابن‌اثیر جزرى (1385ش). الکامل فی التاریخ‏، بیروت‏: دارالصادر.##ابن‌ادریس، محمد (1410ق). السرائر، قم: دفتر انتشارات اسلامى.##ابن‌غصائری، احمدبن حسین (1364ش). الرجال، قم: دارالحدیث.##ابن‌قدامة، عبدالله (1414ق). الکافی فی فقه الإمام أحمد، بیروت: دارالکتب العلمیة.##ابن‌ماجة، محمدبن یزید (1430ق). سنن ابن‌ماجه، تحقیق: شعیب الأرنؤوط - عادل مرشد - محمَّد کامل قره بللی - عَبد اللّطیف حرز الله، چ اول، بیروت: دارالرسالة العالمیة.##ابن‌منظور، محمدبن مکرم (1414ق). لسان العرب، بیروت: دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع - دار صادر.##احمدی، حبیب‌الله (1388ش). جامعه‌شناسی انحرافات: سمت.##اردبیلى، احمد (1403ق). مجمع الفائدة و البرهان، چاپ اول، قم: دفتر انتشارات اسلامى.##اصفهانى، محمد حسین (1418ق). حاشیة کتاب المکاسب، چاپ اول، قم: أنوارالهدى.##امام خمینى (1384ش). تحریرالوسیلة، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام.##امامى، سید حسن (1384ش). حقوق مدنى، ج 4، تهران: انتشارات اسلامیه.##بحرانى، یوسف‌بن احمد (1405ق). الحدائق الناضرة، قم: دفتر انتشارات اسلامى.##ثقفى، ابراهیم‌بن محمد (1395ق). الغارات، تهران: انجمن آثار ملى.##جوهرى، اسماعیل‌بن حماد (1410ق). الصحاح - تاج اللغة و صحاح العربیة، بیروت: دارالعلم للملایین.##حائری یزدى، مرتضى (1418ق). کتاب الخمس، قم: دفتر انتشارات اسلامى.##حائرى اصفهانى، محمد حسین (1404ق). الفصول الغرویة، قم: بی‌نا.##حسکانی، عبیدالله (1411ق). شواهد التنزیل، تهران: مجمع إحیاء الثقافة الإسلامیة.##حسینى میلانى، على (1428ق). تحقیق‌الأصول، چ دوم، قم: بی‌نا.##حکیم، سید محسن طباطبایى (1416ق). مستمسک العروة‌الوثقى، چ اول، قم: مؤسسة دارالتفسیر.##حلى، حسین (1432ق). أصول الفقه، قم: بی‌نا.##حمیرى، عبدالله‌بن جعفر(1413ق). قرب‌الإسناد، قم: مؤسسة آل‌البیت علیهم‌السلام.##خراسانى، محمد کاظم (1409ق). کفایة‌الأصول، قم: مؤسسه آل‌البیت (ع).##خویى، ابوالقاسم (1418ق). الف، التنقیح فی شرح العروة الوثقى، قم: بی‌نا.##خویى، ابوالقاسم (1418ق). ب، ‌الشیعة، چ سوم، قم: مؤسسۀ آفاق.##خویى، ابوالقاسم (بی‌تا). ج، مصباح‌الفقاهة (المکاسب)، بی‌جا: بی‌نا.##خویى، ابوالقاسم (1428ق). د، غایة‌المأمول، چ اول، قم: بی‌نا.##خویى، ابوالقاسم (1422ق). هـ، محاضرات فى أصول الفقه، قم: موسسة احیاء آثار السید الخوئی.##خویى، ابوالقاسم (1422ق). و، مصباح الأصول قم، مؤسسة احیاء آثار السید الخوئی.##دانش، تاج‌زمان (1384ش). مجرم کیست؟جرم‌شناسی چیست؟ تهران: کیهان.##ذهبی، شمس‌الدین (1409ق). تاریخ الإسلام‏، بیروت: دارالکتاب العربى‏.##روحانى، محمد صادق (1382ش). الف، زبدة‌الأصول، تهران: بی‌نا.##روحانى، سید صادق (1429ق). ب، منهاج‌الفقاهۀ، قم: انوار الهدى.##زمخشرى، محمود (1407ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، چ سوم، بیروت: دارالکتاب العربی.##سبحانى، جعفر (1415ق). الف، الرسائل الأربع (قواعد اصولیة و فقهیة) قم: مؤسسه امام صادق علیه‌السلام.##سبحانى، جعفر (1418ق). ب، البلوغ، حقیقته، علامته و أحکامه، قم: مؤسسۀ امام صادق علیه‌السلام.##سبزوارى، عبدالأعلى (1417). الف، جامع‌الأحکام‌الشرعیة، قم: مؤسسۀ المنار.##سبزوارى، عبدالأعلى (1413ق). ب، مهذّب‌الأحکام، قم: مؤسسۀ المنار.##ستوده، هدایت‌الله (1387ش). آسیب‌شناسی اجتماعی، تهران: آواری نور.##سلیمی، علی و محمد داوری (1388ش). جامعه‌شناسی کجروی: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.##شهید اول، محمد‌بن مکى (1419ق). ذکرى‌الشیعة، قم: مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام.##شهید ثانى، زین‌الدین‌بن على (1420ق). المقاصدالعلیة، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى.##شیخ انصارى، مرتضى (1383ش). الف، مطارح‌الأنظار، قم: بی‌نا.##شیخ انصارى، مرتضى (1416ق). ب، فرائد‌الاُصول، قم: کنگره.##شیخ حر عاملى، محمدبن حسن (1409ق). وسائل الشیعة، قم: مؤسسة آل‌البیت علیهم‌السلام.##شیرازى، على (1328ق). تعلیقة على فرائدالأصول، بی‌جا: بی‌نا.##صدوق، محمد‌بن على (1415ق). الف، المقنع، قم: مؤسسۀ امام هادى علیه‌السلام.##صدوق، محمدبن على (1362ش). ب، الخصال، قم: جامعۀ مدرسین.##صدوق، محمدبن على(1413ق). ج، من‌لایحضره الفقیه، قم: دفتر انتشارات اسلامى.##طبرى، محمدبن جریر (1387ق). تاریخ الأمم و الملوک‏، بیروت: دارالتراث‏.‏##طوسى، محمدبن الحسن (1407ق). الف، تهذیب الأحکام، تهران: دارالکتب الإسلامیه.##طوسى، محمدبن حسن (1387ق). ب، المبسوط، تهران: المکتبة المرتضویة.##طوسى، محمدبن حسن (1390ق). ج، الاستبصار، تهران، دار الکتب الإسلامیة.##طوسى، محمدبن حسن (1417ق). د، العُدة فی أصول الفقه، قم: ستاره.##عاملى، سید جواد (1419ق). مفتاح الکرامة، قم، چاپ اول: دفتر انتشارات اسلامى.##عاملى، کرکى، على‌بن حسین (1414ق). جامع المقاصد، چ دوم، قم: مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام.##عراقى نجفى، عبدالنبى (بی‌تا). التقریرات المسمى بالمحاکمات بین الأعلام، قم: بی‌نا.##علامه حلى، حسن‌بن یوسف (1420ق). الف، تحریرالأحکام الشرعیة، قم: مؤسسۀ امام صادق علیه‌السلام.##علامه حلى، حسن‌بن یوسف (1419ق). ب، نهایة‌الإحکام، قم: مؤسسۀ آل‌البیت علیهم‌السلام.##فاضل تونى، عبدالله‌بن محمد (1415ق). الوافیة فی أصول الفقه، چ دوم، قم: بی‌نا.##فاضل لنکرانى، محمد (1383ش). القواعد الفقهیة، قم: بی‌نا.##قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1392ش.##قزوینى، على (1427ق). تعلیقة على معالم الأصول، قم: بی‌نا.##کاتینگهام، جان (1384). فلسفۀ مجازات، مترجمان: ابراهیم باطنی و محسن برهانی، فصلنامۀ فقه و حقوق، بهار، ش 4: 170 – 147.##کشى، محمدبن عمر (1363ش). رجال الکشی، قم: مؤسسة آل‌البیت علیهم‌السلام.##کلینى، محمدبن یعقوب (1407ق). الکافی، تهران: دارالکتب الإسلامیة.##ماوردی، علی‌بن محمد (1419ق). الحاوی الکبیر، تحقیق: الشیخ علی محمد معوض - الشیخ عادل أحمد عبدالموجود، بیروت: دارالکتب العلمیة. ##مجلسى، محمد باقر (1403ق). بحار الأنوارالجامعة، بیروت: دارإلاحیاء التراث العربی.##محسنی، فرید (1394ش). جرم‌شناسی، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (علیه‌السلام).##محقق حلى، جعفربن حسن (1408ق). شرائع الإسلام، قم: مؤسسۀ اسماعیلیان.##مدرسى یزدى، عباس (1383ش). نماذج الأصول فی شرح مقالات الأصول، قم: داوری.##مراغى، سید میرعبدالفتاح (1417ق). العناوین‌الفقهیة، قم: دفتر انتشارات اسلامى.##مغربى، نعمان‌بن محمد (1385ق). دعائم الإسلام، قم: مؤسسة آل‌البیت علیهم‌السلام.##مفید، محمد‌بن محمد (1413ق). قم: کنگرۀ جهانى شیخ مفید.##مکارم شیرازی، ناصر (1386ش). الف، آیات ولایت در قرآن، تهیه و تنظیم: ابوالقاسم علیان نژادی، قم: انتشارات نسل جوان.##مکارم شیرازى، ناصر (1428ق). ب، انوار الأصول، قم: مدرسة الإمام علی علیه‌السلام.##مکارم شیرازى، ناصر (1425ق). ج، أنوار الفقاهة - کتاب البیع، قم: مدرسة الإمام علی علیه‌السلام.##موسوى زنجانى، محمد‌بن ابوالقاسم (1316ق). التنقیذ لأحکام التقلید، تهران: بی‌نا.##میرزای شیرازى، محمد حسن (1418ق). تقریرات فی أصول الفقه (تقریرات عبدالحسین لارى شیرازى) قم: بی‌نا.##نایینى، محمد حسین (1376ش). الف، فوائدالاُصول، قم: بی‌نا.##نایینى، میرزا محمد حسین (1411ق). ب، کتاب الصلاة، قم: دفتر انتشارات اسلامى.##نایینى، میرزا محمد حسین غروى (1373ش). ج، منیة الطالب فی حاشیة المکاسب، تهران: المکتبة المحمدیة.##خوانسارى، سید احمدبن یوسف (1405ق). جامع المدارک فی شرح مختصر النافع، قم: مؤسسۀ اسماعیلیان.##نجاشی، احمد (1365ش). رجال النجاشی، قم: دفتر انتشارات اسلامى.##نجفى کاشف‌الغطاء، على‌بن محمد رضا (1381ق). النور الساطع، نجف اشرف: مطبعة الآداب.##نجفى، محمد حسن (1404ق). جواهر الکلام، بیروت: دارالإحیاءالتراث العربی.##نسائی، أحمدبن شعیب (1406ق). السنن الصغرى، حلب، المطبوعات الإسلامیة.##نورى، حسین (1408ق). مستدرک الوسائل، قم: آل‌البیت علیهم‌السلام .##نووی، یحیى‌بن شرف (بی‌تا). المجموع شرح المهذب، بیروت: دارالفکر.##همدانى، آقا رضا (1416ق). مصباح‌الفقیه، قم: مؤسسة الجعفریة لإحیاء‌التراث و مؤسسة النشر الإسلامی.##یزدى، سید محمد کاظم (1409ق). العروة‌الوثقى، بیروت: الأعلمی للمطبوعات##

0 چکیده های انگلیسی English Abstracts https://jorr.ut.ac.ir/article_60870.html 10.22059/jorr.2016.60870 0 1 - 1 8